http://www.pup-rybnik.pl//informacje_dla_pracodawcow/elastyczne_formy_zatrudnienia.html

Elastyczne formy zatrudnienia

Elastyczne formy zatrudnienia to idealne rozwiązanie dla wielu kobiet pragnących pogodzić obowiązki macierzyńskie z aktywnością zawodową. Również dla pracodawców może być to szansa pozyskania i utrzymania wartościowych pracowników.

Polskie prawo pracy po przeprowadzonych w ostatnich latach zmianach przewiduje już dziś szereg rozwiązań elastycznego zatrudnienia.

Elastyczne zatrudnienie to możliwość dokonywania takich zmian w organizacji pracy (elementach), które poszerzają obszar dowolnego kształtowania procesu pracy oraz zwiększają korzyści dla wszystkich stron przy jednoczesnym zachowaniu rezultatu i celu pracy.

Istniejące w prawie i stosowane przez część polskich kadrowców w praktyce elastyczne formy zatrudnienia, są to m.in.:

• praca w niepełnym wymiarze czasu pracy, czyli zatrudnienie na część etatu. Jest to jedna z form zatrudnienia kobiet, które wychowują małe dzieci.

• praca weekendowa, system ten polega na wykonywaniu pracy przez pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy tylko w piątki, soboty, niedziele i święta.

• system skróconego tygodnia pracy, polega na wykonywaniu pracy przez okres krótszy niż 5 dni w tygodniu.

• zadaniowy czas pracy, polega na organizowaniu własnego dnia pracy. Czas pracy pracowników zatrudnionych w tym systemie nie jest, co prawda określony godzinowo, tylko wymiarem zadań należących do ich obowiązków.

• praca tymczasowa, polega na wykonywaniu pracy na ogół od kilku dni do kilku miesięcy. Jednak w przypadku kobiet wychowujących dzieci ta forma elastycznego zatrudnienia nie wydaje się szczególnie obiecująca, ze względu na potrzebę dyspozycyjności pracowników.

• umowy cywilnoprawne (umowa o dzieło, umowa zlecenie),

• samozatrudnienie, osoba określana jako samozatrudniona jest tak naprawdę pracownikiem, ale przedsiębiorcą
  i w konsekwencji nie stosuje się wobec nie przepisów prawa pracy, lecz prawa cywilnego. Jest o forma niesłychanie popularna wśród kobiet. W praktyce z samozatrudnieniem mamy do czynienia wtedy, gdy pracownik rozwiązuje stosunek pracy, zakłada jednoosobową działalność gospodarczą i dalej świadczy pracę na rzecz dotychczasowego pracodawcy.

• praca nakładcza, określana jest często mianem prac chałupniczej. Jest ona związana z wykonywaniem pracy w domu
  w godzinach wybranych przez zatrudnionego, przy czym przy pracy mogą pomagać członkowie rodziny. Praca ta polega na wykonywaniu przez wykonawcę przedmiotów lub ich części z powierzonego materiału. Praca nakładcza w tym przypadku nie musi polegać tylko na wykonywaniu prostych czynności takich, jak: składanie długopisów, klejenie kopert, malowanie bombek choinkowych czy szycia. Mogą to być również czynności związane z wykonaniem konkretnego dzieła n. Projektów marketingowych, wzorów dokumentów, zestawień, tworzenia komputerowej bazy danych, tłumaczeń językowych czy wykonywania bardziej skomplikowanych rzeczy lub urządzeń.

• praca agencyjna, wykonywana jest np. przez agenta ubezpieczeniowego. Dla wielu kobiet wychowujących dzieci ta forma jest idealnym rozwiązaniem w łączeniu pracy z obowiązkami rodzicielskimi.

• telepraca, jest jedną z najciekawszych możliwości zatrudnienia na urlopie wychowawczym. Polega ona na pracy przy wykorzystaniu komputera, który znajduje się w innym miejscu niż zakład pracy. Komputer może znajdować się np. w domu.
  W tym przypadku pracodawca zatrudniający w takiej formie, skupia się na rezultatach pracy, a nie na nadzorowaniu obecności, czy też wykonywaniu konkretnych czynności. Najistotniejszą sprawą jest efekt końcowy pracy – produkt np. raport, tłumaczenie, artykuł, opracowanie, program, grafika, dostarczony na czas i zgodnie z wytycznymi szefa. Najczęściej z takiej formy zatrudnienia korzystają pracownicy, w takich zawodach jak: tłumacz, projektant stron internetowych, grafik komputerowy, korektor i redaktor tekstów, analityk finansowy, księgowy, architekt, projektant, telemarketer, doradca internetowy, sprzedawca biletów. Telepraca wykonywana jest głównie w formie pracy domowej. Wyróżniamy również rodzaje telepracy:

  1. telepraca domowa zmienna – polega na wykonywaniu większej części pracy w domu, ale co najmniej 1 dzień
     w tygodniu spędzamy w miejscu pracy. Ten rodzaj telepracy może być atrakcyjny ze względu na umożliwienie kontaktu ze współpracownikami, a co w konsekwencji niweluje zagrożenie izolacją społeczną telepracownika. Zawsze łatwiej jest znaleźć opiekę do dziecka na 1 dzień, co nie narusza kodeksowej zasady osobistej opieki nad dzieckiem.

  2. telecentra – polega na wykonywaniu pracy poza siedzibą firmy. Tym samym kobieta (pracownik), może pracować w miejscowości oddalonej od głównej siedziby (centrali firmy). Ma to znaczenie głównie dla pracodawcy
     – z punktu widzenia pracownika jest to po prostu praca wykonywana w siedzibie firmy.

• job-sharing, jest systemem bardzo elastycznym, jego podstawową cechą jest pełna dobrowolność udziału pracowników, duża samodzielność przy podziale zadań i organizacji pracy. Rozwiązanie takie wydaje się szczególnie atrakcyjne w sytuacji łączenia pracy z obowiązkami opieki nad dzieckiem. Kiedy dwie pracujące mamy mogą uzupełniać się wzajemnie, zastępować się nie tylko w pracy, ale także w obowiązkach opiekuńczych.

Elastyczne formy zatrudnienia umożliwiają pracodawcom oraz ich pracownikom ustalenie korzystnej dla obu stron umowy regulującej współpracę. Dzięki temu pracodawcy zyskują dobrego pracownika, natomiast pracownicy - w przypadku kobiety, pracę możliwą do pogodzenia z obowiązkami macierzyńskimi.

^{Opracowanie przygotowano na podstawie książki: B. Piotrowski, Elastyczne zatrudnienie, Departament ds. Kobiet Rodziny i Przeciwdziałania Dyskryminacji Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Warszawa 2007, s. 3}